Odwodnienie to stan, w którym organizm traci więcej płynów, niż przyjmuje. Brzmi banalnie, ale jego objawy bywają mylące, a u dzieci i seniorów rozwija się szybciej, niż się wydaje. Wiedza o tym, jak rozpoznać odwodnienie, pozwala zareagować, zanim łagodne sygnały przejdą w coś poważniejszego. Poniżej znajdziesz wczesne i alarmowe objawy, grupy ryzyka oraz prostą zasadę, ile pić.
Jak rozpoznać odwodnienie – wczesne objawy
Na początku organizm wysyła subtelne sygnały, które łatwo zignorować lub pomylić ze zmęczeniem:
- pragnienie i suchość w ustach oraz na wargach,
- ciemny mocz i rzadsze oddawanie moczu – to jeden z najprostszych wskaźników, jasny, słomkowy kolor oznacza dobre nawodnienie,
- zmęczenie, senność i spadek koncentracji,
- ból i zawroty głowy,
- sucha skóra, która po uszczypnięciu wolniej wraca do kształtu.
Pomocna jest obserwacja moczu w ciągu dnia. Im ciemniejszy i bardziej skąpy, tym większe prawdopodobieństwo, że pijesz za mało.
Objawy ciężkiego odwodnienia
Gdy niedobór płynów się pogłębia, pojawiają się sygnały, które wymagają szybkiej reakcji, a niekiedy pomocy medycznej:
- przyspieszone tętno i oddech,
- niskie ciśnienie i omdlenia,
- silne osłabienie, splątanie lub dezorientacja,
- brak moczu przez wiele godzin,
- zapadnięte oczy i wyraźnie sucha, mało elastyczna skóra.
Ciężkie odwodnienie, zwłaszcza u dziecka lub osoby starszej, to stan, w którym nie należy czekać.
Kto jest w grupie ryzyka
Szybciej i łatwiej odwadniają się małe dzieci i niemowlęta, osoby starsze (u których słabnie odczuwanie pragnienia), osoby z gorączką, biegunką lub wymiotami, a także sportowcy i pracujący w upale. Ryzyko rośnie też przy niektórych chorobach, na przykład cukrzycy, oraz przy stosowaniu leków odwadniających. W tych sytuacjach trzeba pić więcej, nie czekając na pragnienie.
Ile pić i jak się nawadniać
Najczęściej przyjmowana orientacyjna zasada to około 30-35 ml płynów na kilogram masy ciała na dobę, z czego część dostarcza pożywienie. W upale, przy wysiłku i gorączce zapotrzebowanie rośnie. Pij regularnie, małymi porcjami, nie czekając na silne pragnienie. Przy dużej utracie płynów, na przykład po biegunce, samej wody bywa za mało, bo organizm traci też sód i potas. Wtedy pomagają płyny z elektrolitami. Po więcej o roli nawodnienia i doborze napojów zajrzyj do tekstów o wodzie jako paliwie dla organizmu oraz o różnicach między wodą mineralną a źródlaną. O znaczeniu potasu wśród elektrolitów pisaliśmy osobno.
Kiedy do lekarza
Skontaktuj się z lekarzem, gdy odwodnieniu towarzyszy uporczywa biegunka lub wymioty uniemożliwiające picie, gdy pojawia się splątanie, brak moczu przez wiele godzin albo gdy dotyczy małego dziecka czy osoby starszej. W ciężkich przypadkach konieczne bywa nawadnianie dożylne.
Ten artykuł ma charakter popularnonaukowy i nie zastępuje porady lekarza. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem.
