10 produktów szkodliwych dla psa — pełna lista zagrożeń

Telefon w niedzielę po obiedzie: „Robert, dałem psu kawałek czekolady deserowej, czy to źle?”. Owczarek 28 kg, jeden kostkowy ząbek. Po obliczeniu dawki teobrominy okazało się, że to było bezpieczne — gorzej skończyłaby kawałka tortu z bakaliami i rodzynkami. Najwięcej zatruć w lecznicach widzę nie po świadomym karmieniu, tylko po jednym roztargnionym geście: torba z zakupami zostawiona na podłodze, kosz na śmieci bez pokrywy, dziecko z kanapką podchodzące do psa. Ten poradnik to lista rzeczy, które trzeba trzymać poza zasięgiem psa, z konkretnymi dawkami, objawami i zaleceniem, kiedy jechać do weta.

Dlaczego pies nie jest człowiekiem w skali pokarmu

Ten sam zestaw enzymów, który u nas spokojnie radzi sobie z teobrominą, ksylitolem czy związkami siarki w cebuli, u psa działa wolno albo wcale. Stąd dawki, które dla nas są rutyną — kostka czekolady, kropla waniliowego syropu z ksylitolem, pół cebuli w farszu — u psa potrafią przekroczyć próg toksyczny w ciągu kilku godzin. Wielkość rasy nie chroni: bardziej decyduje masa ciała na kilogram dawki niż „jest duży, da radę”.

10 produktów szkodliwych dla psa — pełna lista

Produkt	Toksyna	Dawka groźna	Objawy	Czas reakcji
Czekolada gorzka	Teobromina	20 mg/kg masy ciała	Wymioty, drgawki, arytmia	2–4 h
Ksylitol	Ksylitol	0,1 g/kg masy ciała	Hipoglikemia, padaczka, niewydolność wątroby	30–60 min
Winogrona/rodzynki	Nieznana	0,7 g/kg (nieprzewidywalnie)	Niewydolność nerek	6–48 h
Cebula/czosnek	Tiosulfiniany	15–30 g/kg	Anemia hemolityczna	2–5 dni
Awokado	Persyna	Większe ilości miąższu	Wymioty, biegunka, problem sercowy u ras drobnych	6–12 h
Alkohol	Etanol	5,5 ml/kg czystego	Śpiączka, hipoglikemia	30–60 min
Orzechy makadamia	Nieznana	2 g/kg	Drżenie, paraliż tylnych kończyn	3–12 h
Ciasto drożdżowe surowe	Etanol + ekspansja	Już mała porcja	Wzdęcie, skręt żołądka	1–4 h
Kości gotowane	Pęknięcia twardych odłamków	Każda	Perforacja jelita	Godziny–dni
Surowe ziemniaki/zielone pomidory	Solanina	Większe ilości	Biegunka, drżenie	4–10 h

Czekolada — kiedy realnie jest groźna

Im ciemniejsza, tym gorzej. Czekolada mleczna ma ok. 1,5–2 mg teobrominy na gram, gorzka 70% — 8–10 mg/g, kakao w proszku nawet 20 mg/g. Próg umiarkowanej toksyczności to 20 mg/kg masy ciała psa, ciężkie zatrucie zaczyna się od 40–60 mg/kg^[1]. Dla labradora 30 kg to ok. 60 g gorzkiej, 200 g mlecznej. Kostka 10 g mlecznej u dużego psa to bezpieczne, ale ten sam kawałek u jamnika 6 kg już zbliża się do progu.

Pierwsze objawy: niepokój, ślinotok, wymioty, biegunka. Po kilku godzinach: arytmia, drżenia, drgawki. Nie podaję nic na własną rękę — nie nakłaniam do wymiotów bez konsultacji, bo niektóre psy aspirują wymiociny. Jadę albo dzwonię do weterynarza, podając rasę, masę, rodzaj czekolady i przybliżoną ilość.

Ksylitol — najgorszy w kategorii „niewinne”

Ksylitol w gumach do żucia, dropsach miętowych, niektórych masłach orzechowych z napisem „bez cukru” i niskocukrowych syropach jest dla psa znacznie groźniejszy niż dla nas. Już 0,1 g/kg masy ciała powoduje gwałtowny wyrzut insuliny i hipoglikemię w ciągu 30–60 minut. Pies 10 kg, jedna guma do żucia z ksylitolem (300–400 mg) — już blisko progu. Większe dawki niszczą wątrobę w 24–72 godzinach.

Czytam etykiety wszystkiego, co stoi na blacie kuchennym. Pasty do zębów dla ludzi — często z ksylitolem. Suplementy multiwitaminowe w żelach — bywa. Słynny przypadek z USA: pies pomyłkowo dostał gumę pana, w 4 godziny był w stanie krytycznym, uratowała go tylko intensywna terapia w klinice 24 h.

Winogrona, rodzyny i bakalie — ruletka

Mechanizm toksyczności winogron dla psów do dziś nie jest w pełni wyjaśniony — najnowsze hipotezy wskazują na kwas winowy. Cecha najbardziej irytująca: dawka graniczna jest skrajnie indywidualna. U jednego psa 5 winogron przejdzie bez szkody, u drugiego ten sam wymiar wywoła ostrą niewydolność nerek. Dlatego zasada: 0 winogron, 0 rodzynek, 0 ciast i mufinów z bakaliami w domu z psem.

Cebula, czosnek, pory — kumulacja przez tygodnie

Allium (cebula, czosnek, por, szalotka, szczypiorek) zawierają związki, które uszkadzają krwinki czerwone psa, dając anemię hemolityczną. Próg toksyczny: ok. 15–30 g cebuli na kg masy ciała w pojedynczej porcji. Problem w tym, że te same związki kumulują się: codziennie szczypta przez miesiąc też potrafi dać anemię, zwłaszcza u ras japońskich (akita, shiba) genetycznie wrażliwszych. Dlatego psie potrawy gotuję bez cebuli i czosnku — nawet w śladach.

Co zrobić przy podejrzeniu zatrucia

Krok pierwszy: dzwonię do weterynarza i podaję 4 informacje — co pies zjadł, ile (najlepiej w gramach), kiedy, jaką ma masę ciała. Krok drugi: nie indukuję wymiotów na własną rękę, jeśli weterynarz nie zaleci. Krok trzeci: zabieram ze sobą resztki produktu albo opakowanie — pomocne przy wyliczeniu dawki. Krok czwarty: nie czekam, „aż się okaże” — przy ksylitolu i winogronach każda godzina liczy się.

W aptekach weterynaryjnych są dostępne wskazania do węgla aktywowanego, ale dawka i kontekst zależą od trucizny. Sam podawanie węgla bez konsultacji potrafi wyrządzić więcej szkody niż pożytku, np. przy ksylitolu nie ma sensu, bo wchłania się błyskawicznie. Lista produktów dla szczeniaka, które trzeba mieć od pierwszego dnia, jest w mojej wyprawce dla szczeniaka — kosz na śmieci z pokrywą jest na niej obowiązkowo.

Tematy pokrewne: o sterylizacji i jej wpływie na metabolizm pisałem w artykule o sterylizacji suki i kastracji psa, a o sezonowych zagrożeniach w trawie — w tekście o kleszczach.

Bibliografia

• [1] Finlay F, Guiton S. Chocolate poisoning. PMID: 16195294